Tatiller aynı zamanda aile içi iletişimi kuvvetlendirici bir etken olabilir. Ebeveyn çocukları için aktivite zamanları oluşturabilir, böylece zamanı birlikte eğlenceli ve yararlı geçirebilirler. Tatilde edinilen bu gibi alışkanlıklar okul zamanı da olabildiğince devam etmelidir. Çünkü okul dersleri dışındaki hobiler, çocukların zihinlerini diri tutmasını sağlar. Aşağıda bazı öneriler sunulmuştur, bunun yanında aileler kendi düzenlerine göre bunları şekillendirmeli ve yaratıcılıklarını kullanmalıdırlar.

-Okullarla yapılan kültürel gezilerin dışında çocuğun ebeveyniyle de müzeleri, camileri, sarayları, parkları gezmesi önemlidir. Ailece yapılan her etkinlik bağların kuvvetlenmesi için bir adımdır.

-Farklı bir şehirde tatile gitme imkânı olmasa da, günübirlik piknik veya deniz gibi aktivitelerle aile güzel vakit geçirebilir. Büyük şehirlerde yaşayan aileler şehir turu yapan turistik otobüslerle gezebilirler.

-Ebeveyn yazın gerçekleşecek aktiviteleri takip edebilir ve çocuğuna kitaplarda öğrendiğinden daha fazlasını kazandırabilir (fotoğraf galerileri, resim sergileri, müzik festivalleri vb.).

-Ebeveyn, çocuklarıyla birlikte daha önce gitmedikleri yerler keşfedebilir (bir doğa alanı, ilginç bir kafe, yeni açılmış bir lunapark, daha önce ziyaret edilmemiş bir müze veya yakınlarda bir köy vb.).

-Ailenin kendi işlerinden vakit bulabildikleri ölçüde çocuklarıyla her gün evden uzakta, sakin, dinlendirici bir yerde yürüyüş yapması, temiz hava alması faydalı olacaktır.

-Okul zamanı boyunca ders ve sınavlardan dolayı hareketsizleşen çocukların bir spor dalına yönlendirilmesi önemlidir. Bu, okul döneminde de devam edecek bir hobi olmalıdır ve sadece beden değil zihin gelişimi için de gereklidir. İmkân varsa, ebeveyn çocuğunu bir spor kulübüne yazdırabilir. Buna imkânı olmayan aileler kendi imkânlarını kullanıp, park alanlarında koşma, yürüme gibi aktivitelere ağırlık verebilirler. Çocukların mahalle veya sitelerde kendi arkadaş gruplarıyla organize ettikleri futbol/basketbol gibi maçlar bu nedenle çok yararlıdır.

-Okul ve sınavlar sırasında okunmaya zaman bulunamamış kitapların okunması sağlanabilir. Ebeveyn kitap okuma alışkanlığı kazandırmak için, çocuklarıyla birlikte şehirde bulunan kütüphaneleri gezebilir, bir kitapçıda vakit geçirebilir ve kitap/dergi satın alabilir. Zorunlu olmadığı ve çocuğun kendi isteğiyle seçtiği kitaplar olduğu için okunma olasılığı daha yüksek olacaktır.

-Ebeveyn çocuğun yaşına ve ilgisine göre evde ailece oynanacak oyunlar araştırabilir (Monopoly, tabu, karaoke, hafıza oyunları vb.) ve evde bu gibi etkinlikler düzenleyebilir. Güncel ve çocuklarının eğlenebileceği farklı oyunlar bulmak için internette biraz araştırma yapmak veya oyuncakçıları dolaşmak yeterli olacaktır. Bu oyunlar çocukların arkadaşlarıyla eğlenceli vakit geçirebilmesi için de güzel bir alternatif olacaktır. Bilgisayar ve onun hızlı dünyasına alışık çocuklar için bu aktiviteleri hatırlatmak ve sevdirmek önemlidir.

-Yaşları küçük çocuklar için, ihtiyaca yönelik (görsel algı, hafıza, sosyal ilişki becerisi, dikkat vb. alanlarda) eğitici setler de alınabilir ve evde çocuklarla birlikte uygulanabilir.

-Çocuğun yaşına uygun, güzel mesajlar veren oyunlar ve filmler araştırılıp arada bir sinema ve tiyatro günleri yapılabilir ve bu durum okul zamanı da devam edebilir.

-Son olarak, sosyal sorumluluk projelerinde yer almak, çocuklara da bunu teşvik etmek ileride duyarlı ve ahlaklı bir çocuk yetiştirmenin temellerini atacaktır. Özellikle yardım kuruluşlarında, çocuklar için yapılan organizasyonlara kendi çocuklarımızla dâhil olmak, biriktirdikleri harçlıklarını ihtiyaç sahibi akranlarına vermeye alıştırmak, belki de çocuklar için yapacağımız en iyi ve unutulmaz işler olacaktır. Tatilde edinilen bu sorumluluk kuşkusuz okul zamanı ve ilerleyen zamanlarda da devam etmelidir.

Yaz tatillerini yazlıklarda geçiren aileler için de bu öneriler geçerlidir. Çocuk orada da yalnız bırakılmamalı ve kendi kendine eğlenmesi beklenmemelidir. Çocuklar bazen kendilerine yararlı olabilecek aktiviteleri keşfedemeyebilir ve en alışkın oldukları bilgisayar oyunlarına yönelebilirler. Ama çocuklara alternatifler sunmak ve yeni aktiviteler öğretmek bizlerin elindedir. Bu aktiviteleri birlikte yapabilmenin ve sevdirmenin de öncelikle çocukla iyi bir ilişki kurmaktan geçtiği unutulmamalıdır.

Parçalanmış ailelerde en çok zarar görenler çocuklardır. Çocuk, sevgi ve güven dolu aile ortamından uzakta kalır. Ama sırf çocuk için mutsuz giden bir evliliği sürdürmek, aslında o çocuk için yarardan çok zarara neden olur. Boşanma çocuk için çok can acıtıcı olsa da, anne babanın, yanında birbirlerini sevmeden yaşaması çocuk için daha büyük bir şiddettir. Evliliği devam ettirerek çocuk için fedakârlık yaptığını düşünen ebeveyn, çocuğun evdeki her türlü kavga ve şiddete tanık olmasından başka bir şey yapmaz. Çocuk ise anne babasını mutlu görmek ister. Bu huzursuzluğu gizlemeye çalışan ebeveynler de olabilir. Ama çocukları kandırmak o kadar kolay değildir. Onlar her şeyin farkındadır.  Bu nedenle anne babanın birbirlerine hissetmeden söyledikleri sevgi sözcükleri, hiç bir şey ifade etmez.

Bu süreçte çocuğa karşı dürüst olmak önemlidir. Anne baba gibi çocuğun da bu süreci kabullenmesi ve atlatması kolay olmayacaktır. Onun da zamana ihtiyacı vardır. Özellikle okul öncesi çocuk için bu durum anlaşılmazdır. Kendini suçlu ve sorumlu hissedebilir. Her zaman anne babasının birleşmesi umuduyla yaşayabilir. Sosyal ilişkileri olumsuz etkilenebilir. Huysuzluk, saldırganlık veya parmak emme, alt ıslatma gibi gerileyici davranışlar gösterebilir. Beni de terk ediyorlar, gibi düşünebilir. Okula giden bir çocuksa, ders başarısı, öğretmen veya sınıf arkadaşlarıyla ilişkileri olumsuz etkilenebilir. Aile tüm bu durumlara hazırlıklı olmalıdır. Ama her çocuk bu süreci farklı yaşar. Bu durum aile yapısına, ayrılma nedenine, eşlerin ayrılma sürecindeki tutumuma göre değişiklik gösterir. Bu nedenle ebeveynin dikkatli olması gerekir.

Çocuğun boşanma durumda en çok ihtiyaç duyduğu şey güvencedir: Anne baba birbirlerine her zaman saygı duyacaklar, maddi manevi onu etkileyecek bir durum olmayacak, anne babasının ona olan sevgisi devam edecek, bu ayrılıktan çocuk sorumlu değil, onlar birbirlerinin eşleri olmasa da hala çocuklarının anne ve babası vb. Her anne baba bu mesajları vermek ister. Ama sözlerle ifade etseler de, duyguları asıl düşüncelerinin bu olmadığı konusunda onları ele verebilir. Çünkü her ne kadar çocuk için en acısız yolu düşünseler de, onu incitmemeye çalışsalar da aslında onlar da çok önemli bir dönemden geçiyorlardır ve atlatmak onlar için de zordur. Bu nedenle çocuğa bu tür güvenceleri vermek her zaman kolay olmaz. Her iki taraf da hayatlarında önemli bir değişiklik yaşamaktadır, belki çok kırgın veya üzgünlerdir. Bu durumda çocuğa, “hayır baban aslında çok iyi biri” veya “annenle ayrıldık ama gene seninle beraber görüşmeye devam edeceğiz” demek ne kadar ikna edici olur? Çocuk her şeye tanık olmuştur. Annesinin veya babasının ağladığını, belki de birbirlerine bağırdıklarını görmüştür. Aralarındaki şiddeti ne kadar gizleyebilirler veya gizlediklerini sanırlar? Çocuğu asıl yıkan da anne babasını üzgünken, ağlarken görmektir.

Ayrılmayı kim isterse istesin, her iki taraf da bilinçli veya bilinçsiz kendini suçlu görür. “Daha fazla ne yapabilirdim, neden şu şekilde davranmadım, neden bu kişiyle evlendim, yaptığım en baştan beri hataydı” gibi düşünceler gelebilir. Bunun yanında ayrılmayı bir tarafın kabul etmesi daha zor olabilir, olayın şokunu hemen atlatamaz ve durumu kabullenemez. Özellikle ayrılmayı istemeyen tarafın mutsuzluk ve kırgınlığını saklayamaması normaldir. Bu gibi durumlarda ebeveynler suçluluk ve kızgınlık duygularını çocuktan çıkarabilirler. Aradaki atışmada çocuk kullanılabilir; taraf tutmaya veya arabuluculuk yapmaya zorlanır. Çocuğu kazanmak için karşı taraf kötülenebilir. Ama bu gergin ortamda çocuklar büyük zarar görür. Kendilerini anne baba arasında seçim yapmak zorunda hissederler. Karşı tarafı cezalandırmak isterken asıl cezalandırılanın çocukları olduğunu birçok ebeveyn göremez.

Ayrılığın acısından teselliyi çocukta aramak, ona dayanmak, kendi tarafına çekmek için karşı tarafı kötülemek son derece sakıncalıdır. Çocuk anne veya babasını mutlu etmekte kendini sorumlu görür, bu bakış açısıyla, ayrılmalarına engel olamadım diyerek de çok acı çeker. Öfkeyi kesinlikle çocuğa yansıtmamak gerekir. Çocuk kendisini dünyanın merkezinde görür ve her şeye gücünün yetebileceği sanır. Bu düşünceyle ayrılıktan da kendini sorumlu tutabilir ve onları birleştirecek kişinin kendisi olduğuna inanır. Bu düşünceleri anne babanın önlemesi gerekir. Ne evli kalmanın ne de boşanmanın yükümlülüğü çocuğa yüklenmelidir. “Babana senin için katlandım” veya “katlanıyorum” gibi söylemler çocuğu depresif yapabilir, annesinin mutsuzluğunda payı olduğunu düşünür.

Eşlerin birbirlerini çocuğun yanında suçlaması da çok zarar vericidir. Çocuk her zaman saygı duyabileceği, her şeye rağmen yıkılmayan, sağlam anne babaya sahip olmak ister. Boşanma da olsa, birinin suçlanmasından hoşlanmaz.

Çocuğa anne babanın sadece birbirinden ayrıldığı, ama onu bırakmadığı ve anne babası olmaya devam edeceği vurgulanmalıdır. Çocuğa bazı şeyler dürüstçe söylenmelidir. “Onunla mutlu olamadım, istediğim gibi bir eş olamadı, ama sen onun babalığından memnunsun değil mi? Bu önemli, çünkü senin ondan, benim gibi kopman mümkün değil, her zaman baban olarak kalacak.” Çocuklara karşı dürüst olmak demek, onlara her şeyi söylememiz gerektiği anlamına gelmez. Anne babanın birbirleriyle artık mutlu olamadığını ve ayrılmaya karar verdiklerini söylemesi yeterlidir. Çocuğu ilgilendirmeyecek özel durumlar paylaşılmamalıdır.

En önemlisi, boşanma gibi bir karar alınırken, hem eşlerin hem de çocuğun bu durumdan kötü etkilenebilecekleri en baştan kabul edilmeli ve özellikle çocuktan olgun bir davranış beklenmemelidir. Eşler gibi onun da bir kabullenme aşaması vardır. Ebeveynin sabrı ve olabileceklere toleransı önemlidir.